Հայաստանով մեկ սփռված հնավայրերից պեղված գտածոներն ի ցույց են դնում այն ժամանակաշրջանի պատկերը, երբ նախադրյալներ էին ստեղծվում առաջին պետական կազմավորումների առաջացման համար (Հայասա-Ազի, Նաիրյան երկրների միություն, Էթիունի և այլն), երբ պատմական Հայաստանի տարածքում սկիզբ էր առնում մարդաբանական, էթնիկական, մշակութային և լեզվական համախմբումը, որի արդյունքը և կրողը դարձավ հայ ժողովուրդը: Համախմբում, որն իր ավարտին հասավ Ք.ա. IX դարի առաջին կեսին, երբ ամբողջ լեռնաշխարհը միավորվեց Հին Արևելքի հզոր պետ [...]