Հայ եկեղեցական սպասքում իրենց ուրույն տեղն ունեն մասնատուփերը: Մասնատուփերը պատրաստվում էին հիմնականում փայտից և թանկարժեք մետաղով /հիմնականում արծաթով/ պատվում: Ունեն երկու փեղկ-դռնակ: Սովորաբար պատվում են ավետարանական պատկերներով: Հավաքածու : Ազգագրական հավաքածու Տարեթիվ ։ 1784 թ․ Տարա [...]
Աղավնին Սուրբ հոգու խորհրդանիշն է: Սուրբ մյուռոնի /մեռոնի/ աղավնին, ինչպես և եկեղեցական սպասքն առհասարակ, պատրաստվում է արծաթից կամ ոսկուց: Մեռոնը նախապես լցվում աղավնակերպ անոթի մեջ, այնուհետև կաթեցվում կտուցից՝ ըստ անհրաժեշտություն: Հավաքածու : Ազգագրական հավաքածու Դարաշրջան ։ XVIIIդ. [...]
Օգտագործվում է Սուրբ Պատարագի և ծիսական արարողությունների ժամանակ՝ իբրև խնկարկելու և բույր սփռելու միջոց: Ըստ Հովհան Մայրավանեցու՝ բուրվառն Աստվածածնի խորհրդանիշն է. Ինչպես Աստվածածինն է լի Սուրբ հոգով և Բարձրյալի զորությամբ, այնպես էլ բուրվառը՝ «սրբության հոտով»: Հավաքածու : Ազգագրական [...]
Հայկական խաչի չորս թևերը հավասար են, բայց թևերի կազմած չորս անկյուններից ելնում են ճառագայթներ: Այդ բոլորը միասին սռնակի շուրջը սփռվող անիվի կամ արեգակնակերպ ճառագայթների նմանություն է տալիս, ինչի համար էլ «սռնակաձև» անունն է ստացել: Հավաքածու : Ազգագրական հավաքածու Դարաշրջան ։ 1745 թ․ Տ [...]
Սկիհի պատվանդանին պատկերված է ծաղկաշղթա և սերովբեներ: Բաժակն պատկերված են քերովբեներ: Պատրաստված է բարձր վարպետությամբ և նուրբ ճաշակո, ինչը ցույց է տալիս, որ կարող է պատրաստված լինել ժամանակի խոշորագույն արհեստավորական կենտրոններից մեկում, օրինակ՝ Կարինում, կամ Պոլսում: Հավաքածու : Ազգագ [...]
Եկեղեցիներում սուրբ Պատարագի և այլ խորհրդակատարությունների ժամանակ գործածվող սպասքի մաս է հանդիսանում սկիհը, որը երբեմն կոչվում է հաղորդության բաժակ, որի մեջ ս. Պատարագի ժամանակ լցվում է հաղորդության գինին: Հավաքածու : Ազգագրական հավաքածու Ժամանակաշրջան : 1780 թ․ Տարածաշրջան : Կարին Նյու [...]
Սկիհը Հիսուսի արյան սրբագործման անոթն է: Այն հիմնականում պատրաստված է լինում ազնիվ մետաղից, վրան՝ ավետարանական պատկերներ կամ ավետարանիչներն իրենց խորհրդանիշներով: Հավաքածու : Ազգագրական հավաքածու Ժամանակաշրջան : 1791թ. Տարածաշրջան : Բայազետ Նյութ : Ոսկի, արծաթ Ինվենտար # : 6803
Եկեղեցու խորանային վարագույրները դարեր շարունակ ծառայել են որպես սուրբ շղարշ, որի միջով անցնելով աղոթքները մաքրագործվում էին և հասնում Աստծուն: Քրիստոնյա մարդը միշտ էլ ակնածանքով է վերաբերվել խորանը ծածկող վարագույրին՝ վերագրելով կարևոր և սրբազան նշանակություն: Վարագույրին պատկերված է խո [...]
Հայոց մեջ, ի տարբերություն այլ քրիստոնյա ժողովուրդների, առավել տարածված է խաչի պաշտամունքը՝ խաչապաշտությունը: Տարբեր եկեղեցիներում խաչերն ունեն այդ եկեղեցիներին բնորոշ ավանդական ձևեր: Օրինակ՝ հունական խաչի չորս թևերը հավասար են, իսկ լատինական խաչի երեք թևերն են հավասար, իսկ ներքևի թևը կր [...]
Հավաքածու : Ազգագրական հավաքածու Դարաշրջան ։ 17-18-րդ դարեր Տարածաշրջան : Կովկաս Նյութ : Պողպատ Ինվենտար # : 4034