1639 թ. Հայաստանը բաժանվեց Օսմանյան Թուրքիայի և Պարսկաստանի միջև: Թուրք-պարսկական պատերազմների հետևանքով ավերված Հայաստանում և գաղթավայրերում հասունանում էին ազատագրական գաղափարները: XVII դ. երկրորդ կեսին մշակվեցին ազգային ազատագրության ծրագրեր (Ի. Օրի, Հ. Էմին, Շ. Շահամիրյան, Հ. Արղության): Փորձեր արվեցին դաշնակիցներ գտնել Եվրոպայում: Ի վերջո XIX դ. սկզբին հայ ժողովուրդը ազատագրման իր հույսը կապեց Ռուսաստանի հետ։ 1828 թ. Թուրքմենչայի պայմանագրով Արևելյան Հայաստանը միացվեց Ռուսական կայսրությանը: [...]