Օսմանյան գերիշխանության տակ ազգային, կրոնական, սոցիալական հալածանքների դեմ արևմտահայերի պայքարի խոշոր կենտրոնը 1862 թ. դարձավ Զեյթունը: 1877-1878 թթ. ռուս-թուրքական պատերազմի արդյունքում պատմական Հայաստանի մի շարք շրջաններ միացվեցին Ռուսաստանին, որոնցից կազմվեց Կարսի մարզը: Արևմտյան Հայաստանի մեծ մասը մնաց Թուրքիայի տիրապետության տակ: Ըստ Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի (հոդվ.16)` թուրքական կողմը ստանձնել էր Արևմտյան Հայաստանի տարածքում հայերի անձի, գույքի անվտանգությունը ապահովելու պարտավորությունները [...]